Ğurbet

Ğurbet ve ğaripniñ tamırı bir olğanı kibi, manaları da oşay, biri birini tamamlay. Ğarip – biçare, yani yalıñız ve çaresiz qalıp yardımğa muhtac olğan, halı acınacaq, kimsesiz zavallı birisi demek. Ğurbet ise evden, vatandan, qorantadan uzaq bulunıp, asretlik çektirgen yer demek. İçtimaiy ve ruhiy hayat bağlarından qopmış insannnıñ ğaripligi tabiydir. Amma ğaripniñ de çeşitleri bar. Afyon bağlılığından yanıp küygen ğarip ile Vatan toprağı asreti ve halqına hızmet derdinden yanıp qavurılğan ğarip arasında dağlar qadar farq olğanı aşıkârdır.

Asretlik tek yar-tuvğan yahut mekân-mesafe boyutında degil, keçmiş-kelecek zaman boyutında olğanı kibi (tasavvufçılarnıñ tasnifine köre) mefküre-ğaye ile maddiy-maneviy alemler boyutında hissetilgeni sebebinden añlamı pek farqlı terenlik qazana. Mevlâna Hazretleri efsaneviy Mesnevisiniñ eñ başında, daa ilki satırlarda insannı tamırından qoparılğan qamışqa beñzetir:

Dinle, bu ney nasıl şikâyet ediyor;
ayrılıkları nasıl anlatıyor.

Diyor ki: Beni kamışlıktan kestiklerinden beri
feryadımla erkek de ağlayıp inlemiştir, kadın da.

Ayrılıktan parça parça olmuş bir gönül isterim ki
iştiyak derdini anlatayım ona.

Aslından uzak kalan kişi,
buluşma zamanını arar durur.

Mevlâna Hazretleri bu mısralarda Yüce Yaratıcı ile fani dünya diyarına yollanılğan qulı arasındaki munasebetni, qul Rabbini körmegen olsa da onı candan sağınğanını, keçici dünyalıq ömürden daa büyük, daa küçlü olğan vuslat, yani qavuşma arzusını añlata. Maneviyat dağlarnıñ böyle yüksek töpelerine, şübhesiz ki, küçlü iman, keñiş marifet ve ilâhi muhabbet vastası ile yetişmekten başqa yol yoq.

Lâkin bu yol – veli ve ermişlerniñ yolu, herkesge nasip olmağan nimet. Kâmil insan seviyesine qadar inkişaf etmege niyetlengen ehl-i goñul erlerine ait tariq-i manevidir. Böyle mulâhazalar enişli-yoquşlı ve çamurlı-balçıqlı yollarda sürünip yürgen bendeñiz kibi adiy insanlar içün hayaldan da öte.

İnanğan insan içün ebediy alem, ruyet ve likaullah iştiyaqı yanında muqaddes topraq ve beldelerge asretlik duymaq tabiy olğanı kibi, ecdatları yaşap kelgen memleketi, anayurtına bağlı olmaq da mahiyetiniñ ayırılmaz bir parçasıdır. Hem de, şanlı ecdatlar sahip olğan ve hüküm sürgen topraqlarda şeref ve itibar bayrağını tiklep, asırlar boyu dalğalanmasını teminlegen soñ, qıymetli miras olaraq qalğan bu yurtnı sevmemek, taqdirinen dertlenmemek mümkün degil.

Bu munasebette, bizni Vatanımızğa bağlağan sevimli qorantamız, tuvğanlarımız, degerli hatıralarımız, zengin medeniyet ve tarih şuurı, baba ocağında yavaştan yanıp turğan ateş kibi olıp, yat illerde yüregimizde yanğın furtunasını qopara.

Qamışa baq, qamışa,
Suv neyleysin yanmışa?
Büyük sabırlar kerek
Yarından ayrılmışa.

Men bir ince qamışım,
Ateşiñe yañmışım,
İster al, ister alma,
Başıña yazılmışım.

Furun üstünde kürek,
Yanıp qavrulma yürek,
Çoq dertlere dayandıñ,
Buña da dayanmaq kerek.

Aygidi yollar! Uzun yollar!
Bitmez yollar! Soñsız yollar!
Yollar, yollar, ah, yollar!
Sevdigim kelmez yollar…

Tenha, sessiz ve sakin qamışlıqtan vahşiy pençelernen top-top qoparılıp alınğan ince qamış örkenleri obalanıp, qara nefret ile tutuştırılğan sim-siyah dumanlı alevlerde topyekün yaqıldı. Lâkin qamışlıqnıñ ne yeri ne de hatırası unutılmadı. Yañı devirde yañı quvet ile eñ aşağıdan, nar-ı cehennemge yaqın insanlıq ve insaf bitken yerden küneşke taba, hep yuqarığa uzanğan yaş qamışlar bugünki künde de bir türlü sönmek bilmegen nefret ateşinden, ne yazıq ki, kene zarar ve ziyan körmekteler.

Ayaqqa turmaq, tiklenmek, pekinmek, inkişaf etmek, yaşamaq ve yaşatmaq ğayesine aksi olaraq susmaq, saqlanmaq, hiç olmağanda elde ne qalğan olsa onı qorçalamaq içün ğurbetke razı olğanlar qaderniñ degirmen taşları arasında kökrekleriniñ nasıl sıqılğanını tek özleri bileler.

Tenden kirip, qaynap turğan qan ile damarlardan bütün müçelerge darqalğan anatil ve milliy nağmeler vastasınen vucutqa siñgen vatan ve millet sevgisi ruhnı yükseltkeni kibi, ayını zamanda unutılayatqan eski yaralarnı açıp, yañı acılar yaşatmaqta.

Yüzüm saçaqlarnıñ ince nağışları, alçaq goñulli topraqnıñ bereketi, çöl ruzgârnıñ dört nalğa çapması, yeşil maramalı utançaq ormanlarnıñ nazikligi, şeffaf serin çoqraq-çeşmelerniñ neşesi, azametli dağlarnıñ bekçiligi, nazlı deñiz dalğalarnıñ tılsımlı masalları – saba-aqşam sançığan yürek, her bir uruşnen yanğıravuq davuş ile yer qıbırdaması dayın sarsılıp, ayrılıq dertinden parça parça ola.

Ketkenler qaytsa, qoldan çekip alınğan da qaytarılsa, ğurbetlik kene de bitmez. Ayrımcılıq ve fırqacılıqnıñ yanında cahillik ve nefishorlıq belâlarına qarşı küreş zamanı kelecek. Haqiqiy Qırım baharini tüşlerinde ve hayallarında suqlanıp körgen vatan evlâtları, künlük yaşayışlarında bu arzulardan sebep, tınmaq bilmegen asretni kene de hiss etecekler. Çünki olar özleri ğurbette degil, ğurbet daima olarnıñ özlerindedir.

print

Paylaşıñız | Поделитесь

Ne tüşünesiñiz? | Что думаете?